Nghe tin ở quê nhà , có một người Mẹ của người bạn đang sống gần tôi ở quê người Hải Ngoại . Bà vừa từ giã cuộc đời ra đi ở tuổi 84 . Bỏ lại cả một vùng trời thương nhớ của những người con và thân nhân ở lại . Dư âm như vẫn còn đâu đây , khi nhà ai cũng đã và đang có một người " Chị " bên đời . Và luôn có những kỷ niệm để nhớ về , để mang theo .
Đây cũng là một trong những kỷ niệm thân yêu , khi nói về " Chị " của những người con . Hoàn cảnh nơi chốn tuy có khác nhau , họ gặp nhau bên ly cà phê sáng , hay bên những gặp mặt ngày thường , họ đã chia sẻ với nhau về những chuyện " cười ra nước mắt " về người Mẹ thân yêu của mỗi gia đình , nhắc nhở lại như một sự nhớ về . Nhất là khi trong số bạn bè có người đang có Mẹ vừa quăng gánh nặng cuộc đời , trở về với cát bụi .
Mở đầu cho câu chuyện hôm nay , tại một quán Cà Phê sân vườn trong một ngõ vắng giữa thành phố Sài Gòn xôn xao . Ai cũng nhao nhao giành phần nói về “ Chị “ mình , khi nhớ về những kỷ niệm đẹp thiết tha .
1. Chị nhà tui ghê lắm nghe !
Một người trong số bạn bè hôm nay lên tiếng . Và những người còn lại lắng nghe .
Chị tui là người quê miền Tây , thuộc tỉnh Cần Thơ , một miền gạo trắng nước trong , có Bến Ninh Kiều , có Phà Cần Thơ , nơi có con sông Hậu Giang quanh năm nước đục phù sa , bốn mùa lục bình trôi .
Chị sống và lớn lên ở Phường Cái Khế , Quận Ninh Kiều .Tôi nhớ có một lần , trời vừa hừng sáng , như thường lệ , đi mua tô phở cho Chị ăn sáng , hai tay cẩn thận mang về từ đầu ngõ còn bốc khói thơm ngon . Nhẹ nhàng đặt tô phở xuống trên bàn , mà Chị không nghe một tiếng mời , thì coi như hôm đó Phở ế . Chị không thèm ăn ? Ngoay ngoảy bước vào phòng mình , đóng cửa lại , dù mùi thơm từ tô phở còn vương vất trong phòng . Chị tui lẩy đó .
Già rồi , răng mà “ Chị “ nhà tui còn mang theo câu nói của Ông bà mình ngày xưa :
“ Ăn có mời , làm có mượn ” .
Không mời không mượn , là Chị sẵn sàng gây khó khăn cho đội bạn ngay phút khởi đầu , dù là con cái vô tình quên một câu mời . Thấy Chị nhà tui " Hờn Lẩy " mà thương . Thì thôi đành tới gỏ phòng Chị , nói vọng vào vài câu xin lổi , " tại , vì , bị , bỡi "cho Chị nguôi ngoai , để ăn . Đáo để là vậy . Còn khi Chị bệnh hoạn thì răng ? Mớm được cho Chị muổng Cháo , hay muổng cơm , cũng phải khéo dùng ba tấc lưởi , dỗ dành như “ bé bé bòng bong “ :
- Ngoại không ăn , mai mốt Dì Tư về thăm , thấy ngoại ốm , Dì Tư buồn không thương ngoại đâu ?
Hoặc :
- Ngoại ăn cho khoẻ , gần Tết rồi , ngoại phải tự ngồi dậy mà nhận tiền lì xì của con cháu chơ .
Chị tui nằm mơ màng , mà nghe nhắc đến Tiền lì xì trong ba ngày Tết sắp đến , thì sáng mắt lên , miệng mở rộng khoe những chiếc răng , cái còn , cái mất , Chị sẵn sàng ăn , vì ba chữ tiền lì xì .
Có lẻ những đồng tiền ... Cái giá trị vật chất trong cuộc sống thật gần gũi trước đây " Chị " đã vươn tới hằng ngày , để làm phương tiện lo lắng chăm sóc cho gia đình , cùng phụ với chồng vun xén lo cho con cái ăn học , đã ám ảnh " Chị " cho đến khi về Già . Tiền ! Như một phản ứng có điều kiện bám víu của Chị , thấy mà thương .
2. Còn Chị nhà tui !
Chị gốc Huế miền Trung , đã xa Huế vào sống vùng Đà Lạt lập nghiệp từ những ngày xữa ngày xưa . Khi Dà lạt ngày đó đồi núi nên thơ với những đồi thông ngút ngàn , những hồ thác nỗi tiếng . Với độ cao trên 1.500 mét so với mực nước biển , nên Đà Lạt thừa hưởng khí hậu miền núi ôn hòa . Đà lạt còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như “ Thành phố mù sương “, Thành phố ngàn thông “hay “ Thành phố ngàn hoa “. Ngoài ra ở đây còn có những Hồ , Thác nỗi tiếng , thu hút bao du khách đến thăm .
Nói chung nhờ những yếu tố khách quan khác của địa dư , cộng thêm bản chất của người Huế của Chị luôn cần cù , chịu khó , nên đã giử được chân lớp người như Chị , đã chọn Đà Lạt làm đất sống . Nhất là lớp trẻ sau nầy lớn lên , đã thành công trong nhiều lảnh vực ở Đà Lạt .
Bây giờ thì Chị đã già rồi , đã hơn 90 mùa Xuân đi qua trong cuộc đời , nhưng trông Chị còn khoẻ mạnh , chỉ tội hai chân Chị , với ngần ấy năm lăn lộn trong cuộc sống nuôi con thành người , nên giờ hay đau nhức mỗi khi trở gió , trở trời . Chị vẫn còn lanh lợi , tháo vát so với tuổi , chuyện gì cũng xăn tay giúp cho con cái . Chị vẫn còn thích được chụp hình mỗi khi lể Tết , thích được may sắm áo quần mới , thích diện đẹp mỗi khi có dịp ra khỏi nhà đi chơi với con cháu .
Thậm chí nhiều khi ở nhà , chị cũng soạn vật dụng nấu nướng ra , một mình cặm cụi đổ bánh căn . Tối đến con cái đi làm về thấy trên bàn những dĩa bánh căn thơm ngon , mọi người chưng hững nhìn nhau , tưởng ở nhà Chị mua . Không ai ngờ chị một mình với “ sức già , đã làm nên “ . Nhìn những dĩa bánh Căn , con cái bái phục Chị luôn , nhưng không thiếu màn đồng ca : Bài “ Thôi “ hát cho Chị nghe .
“ Thôi . Mạ ở nhà nghỉ cho khoẻ , có gì chạy vội ra ngoài chợ Hoà Bình , họ bày bán nhiều mua về ăn cho tiện Mạ nghe “
Không biết Chị có nghe lời con cái khuyên không ? Chỉ thấy Chị lắng nghe và nhoẽn miệng cười thấy thương .
Ngày ngày Chị chỉ có quanh quẩn lui tới trong nhà , vì hai chân của Chị giờ đã yếu , không bước được ra tới cửa ngõ ngoài sân . Chị không còn được đi ra những buổi chợ , hay đi mua sắm , hằng ngày chỉ ngồi nhìn đường phố Đà Lạt có đông người xe qua lại , mắt chị thoáng buồn trông vời xa xôi , nhất là những chiều có cơn mưa đi qua thành phố . Chị buồn theo những hạt mưa bay bay . Có lẻ quê hương Huế đang về trong suy nghĩ của Chị . Chị nhớ đến Núi Ngự Bình , sông Hương , nhớ chợ Đông Ba ngày ngày ra chợ , chị nhớ một thời con gái lớn lên trong nội thành , nhớ đến chuyện tình , chuyện có người đi theo Chị của người con trai ngày nào , dù trời mưa Huế . Và vài câu thơ của người sau đó nhắn gởi đến Chị , bao nhiêu năm rồi Chị vẫn nhớ :
Ướt hết O rồi O HUế ơi .
Ướt O hay ướt cả lòng tôi ?
Chuyện xưa của Chị là rứa .
Chuyện nay của Chị là cũng biết “ ham “ tiền thấy ớn luôn , như tâm lý của bao lớp người tuổi già khác , thấy gì cũng quý , cũng muốn níu kéo . Tiền của Chị có đồng nào thì cũng được Chị cẩn thận vo tròn , qua không biết bao lớp giấy ngụy trang bọc bên ngoài . Có khi chờ Chị rút được đồng tiền ra khỏi nhà “ Bank tự chế “ của mình , để mua chén chè đậu ván vàng ươm , ăn dặm buổi ban chiều , khi nghe tiếng rao quen thuộc của Bà Tư bán chè trong xóm , vừa đi qua ngõ nhà . Chờ Chị lần lấy được tiền ra , thì bà Tư bán chè đã “ nghìn trùng xa cách , người đã xa rồi “ Bà Tư đã đi xa về cuối ngõ đường chiều . Vì thương Chị , nên trong nhà phải “ đường trường xa “ như tập thể dục , chạy bộ đuổi theo gánh chè , mua cho được món chè Chị thích .
Có lần , đứa con ở nơi xa gọi về thăm hỏi sức khoẻ của Chị . Vì Chị già bị lãng tai nên nghe tiếng được , tiếng mất . Không biết Chị có nghe đứa con nói gì không ? Cả nhà chỉ nghe giọng nói Chị run run , nhắn gởi với đứa con đang ở xa nhà :
- Cu Tèo . Nhớ gởi tiền về cho Mạ nghe con .
Còn gởi tiền về cho Chị để làm gì , thì Chị chôn kín nổi lòng ? Hỏi cũng không hề hé môi .
Vì sinh hoạt hằng ngày ăn uống của Chị , kể cả phụ tùng thuốc men khi đau ốm , thì con cái đã thống nhất “ Ba cây chụm lại “ để lo , đứa ở xa nước Ngoài , có điều kiện tiền bạc , được xem là “ Có Của “ gởi về cho hai người chị ở gần nơi quê nhà , hằng ngày lo lắng chăm sóc chợ búa , cơm nước cho Chị , nên gọi là " có Công " . Ba cây chụm lại cùng lo nên Chị không thiếu . Vậy mà sao Chị cần Tiền như “ Thuở Mẹ về với Cha “ . Cái nhà Bank dọc theo lưng quần của Chị , ngày càng nổi lên những cuộn tròn không còn nơi che giấu , sau lớp vãi áo bà ba được cắt khéo của tiệm may có tiếng trong vùng cao nầy . Dù thế nào đi nữa , con cháu vẫn cầu mong cho Chị thật nhiều sức khoẻ để sống với con cháu . Vì ai trong gia đình cũng biết . Sự thành đạt của con cái hôm nay , là nhờ vào Chị đã đánh đổi bằng những bước chân lao nhọc lo cho gia đình ngày xưa trên đất lạ Đà Lạt .
3. Riêng Chị nhà tui .
Chị gốc Quảng Trị . Làng Trung An , Huyện Triệu Phong . Nơi có con sông quê Thạch Hản chảy qua chia hai bờ Nhan Biều và phố cũ Quảng Trị .
Sống với tình làng nghĩa xóm Gốc Bầu chỉ mấy chục nóc nhà . Với bao kỷ niệm một thời lam lũ cơ cực nuôi con với Hồ rau muống . Nên cái ăn , cái mặc đã đi theo ám ảnh Chị khi về già , ngay cả sau nầy theo con ra định cư ở nước ngoài , Chị cũng luôn nêu cao cuộc sống tằn tiện , khuyên lơn con cái “ Làm khi lành để dành khi đau “ .
Những tháng ngày đầu tiên trong sinh hoạt nơi quê người , ở đây ai cũng có điều kiện sống tốt , khó tìm ra hai chữ khó khăn , nhất là vấn đề thực phẫm ăn uống .
Bước ban đầu mới đến , chính phũ luôn có những chương trình trợ giúp thiết thực khi chưa tìm được việc làm . Bên cạnh đó ở địa phương , cũng có những nhà thờ trong thành phố có chương trình từ thiện giúp cho hầu hết các sắc dân , họ cho miễn phí thức ăn , nước uống , áo quần , giày dép . Nên những người Việt mình qua trước , mách bảo cho những người qua sau , nếu cần thì đến những điểm nầy .
Và điều an ũi và cảm động , khi người Việt của mình đến trước , nghe có người Việt mình mới qua sau , cuối tuần rảnh rỗi công việc , họ tìm tới thăm nhau , nói chuyện và góp ý những kinh nghiệm của người đi trước trên xứ lạ quê người . Những câu chuyện rất thiết thực và giá trị cho người đến sau học hỏi , tình đồng hương trong giai đoạn chia sẻ nầy rất đáng quý , khi biết lắng nghe . Riêng cuối tuần , biết sẽ có đồng hương tới thăm , Chị nhà tui thích lắm . Nhất là khi nghe có bà hỏi :
"Mệ có thích xem phim bộ giải trí chi không ? "
Là chị tui hồ hỡi gật đầu ngay . Thế rồi theo sự chỉ dẫn , đi thuê phim về cho Chị xem . Những phim bộ Việt Nam đại loại như :
- Chiếc giường chia đôi .
- Sống chung với Mẹ chồng ,
- Gạo nếp gạo tẻ ...Vân vân .
Một thời gian sau , phải chuyển qua thuê Phim bộ Hồng Kông , nguồn phim nầy dồi dào hơn , lại lồng tiếng Việt .
- Ngoạ hổ tàng long .
- Anh hùng .
- Thập diện mai phục .
- Tinh võ môn
Tóm lại loại phim bộ tình cảm hay đánh đấm võ thuật gì Chị cũng thích xem giải trí .
Một điều cười ra nước mắt , nhưng cả nhà phải bấm bụng chịu . Vì Chị hơi lãng tai , nên TV phải mở lớn , rứa là cả nhà ai không muốn nghe cũng phải đồng thanh nghe cùng Chị , dù đang bận làm việc gì , ngặt một điều lời thuyết minh trên phim cứ tìm đến tai mọi người trong nhà , không thèm hỏi ý kiến . Hơn nữa mới qua , nên chỉ thuê được căn hộ nhỏ gọn vừa túi tiền . Nhiều khi chị ngủ lại quên tắt TV , nửa đêm thanh vắng , và tiếng thuyết minh trên TV vẫn không ngủ , rót những lời đường mật mật vào tai mọi người trong nhà đang cố ngủ , cuối cùng phải len lén vô phòng tắt không công cho Chị . Khi nhìn thấy chị đang ngáy đều .
Tóm lại cũng vui , vì giữa quê người , vẫn còn được nghe tiếng Việt Nam thân thương trong ngôi nhà mình tạm trú những tháng ngày mới qua nơi xứ người , cũng an ủi và hạnh phúc lắm . Đỡ nhớ quê . Ai có qua những ngày tháng nầy mới biết trân quý .
Sau đó có một chuyện xảy ra làm cả nhà không quên . Trong nhà thi thoãng lại thấy thiếu đi những cái tô nhựa lớn , cái đỉa rộng vành . Không biết lý do nào ? Không lẻ ai đó vào nhà không lấy chi cả , mà chỉ lấy đi vài cái tô nhựa , cái dĩa , không bị mất một lần , mà mất lai rai . Cuối cùng , khi mùi thức ăn lâu ngày đã đến lúc vùng lên ở xóm mũi của những thành viên trong nhà . Khi đó mọi người cùng nhau đi tìm mùi hương lạ , thì ôi thôi , cảnh chiến trường ở dưới gầm giường trong phòng của Chị hiện ra , la liệt những cái tô , dĩa nằm im lìm , đang đựng những thức ăn đã bốc mùi .
Hỏi ra mới được Chị cho biết . Chị tiếc những thức ăn còn lại ở những mỗi bửa ăn , sợ bị đổ đi , nên Chị âm thầm lấy tô , dĩa cất thức ăn để dành , không biết Chị để dành làm gì và ai sẽ ăn ? Dù ngày ngày luôn phải nấu thức ăn mới cho Chị và cho cả nhà . Biết Chị già rồi nên cả nhà bóp bụng thông cảm , chỉ biết âm thầm vào trang Web gia đình , gõ giòng chữ : Bótay.com , mong điều nầy không còn xảy ra . Có lẻ hình ảnh thiếu thốn từng bửa ăn trong cuộc sống của gia đình trước đây ở quê nhà, vẫn đuổi theo ngày tháng còn lại của Chị khi về già hôm nay nơi xứ người . Nghĩ mà thương Chị quá , chị ơi ! Và rồi theo định luật trời đất . Chúa đã gọi linh hồn Chị tôi về với Ngài một nơi ở trên cao .
Hạt sương kia sẽ tan .
Muôn đời con mất Mẹ .
Mặt trời mọc phương Đông .
Và Mẹ giờ phương nao ?
Mỗi nhà mỗi cảnh , nên chuyện nói về “ Chị “ là cuốn phim dài nhiều tập , đi theo cả cuộc đời của những người con ở lại . Mỗi đứa con là một nhân vật đóng kèm “ Chị “ trong mỗi phim trường riêng biệt trong mỗi gia đình . Xem chuyện Phim góp nhặt về “ Chị “ . Nội dung tuy mộc mạc , ngắn gọn , đơn giản như những giọt sương mai đọng lại lên chiếc lá trong vườn , có đó rồi lại tan theo ánh mặt trời ló dạng , sẽ mang đi mất hình bóng người Mẹ , vì có ai lột da sống đời . Chỉ nghĩ đến đó thôi đã thấy lòng quặn đau . Làm sao con cái có thể trả những công ơn của Cha hay Mẹ ? Nhưng sống như thế nào để lương tâm của chính mình sau nầy không có nhiều ray rứt , khi mất Cha hay Mẹ trong cuộc đời .
Khi trong cuộc sống đời thường , người ta thường có những suy nghĩ bình thường là : " Tốt Khoe , Xấu che " . Nhưng khi nghĩ về Mẹ , xung quanh những chuyện của Chị mình là Mẹ , những người con đã không che giấu những kỷ niệm ngậm ngùi đó , mà còn muốn mang theo những kỷ niệm khó quên của Mẹ mình , cho nhớ thương khoãng đời còn lại . Dù phim được tự biên , tự diễn không qua phim trường . Nhưng sao lại đong đầy nước mắt của những người con trong vai khán giả đời thường ? Mỗi khi nghĩ và nhớ về " Chị " mình . Thương quá Chị ơi !
Xin nguyện cầu sức khoẻ và bình an cho những quý Mẹ còn trên cõi đời . Và nguyện cầu cho những linh hồn người đã ra đi , được thanh thản cuối trời cát bụi .